บันทึกย่อสรุปประเด็นเกี่ยวกับความรับผิดในการละเมิดลิขสิทธิ์บนอินเตอร์เน็ต ต่องานอันมีลิขสิทธิ์ที่ได้แชร์/โพสบนเว็บบิตทอร์เรนต์ หลังการสนทนากับ @chapter365
ปัญหาว่าเว็บบิตทอร์เรนต์ได้กระทำการละเมิดลิขสิทธิ์หรือไม่ และผู้ที่โพสไฟล์ทอร์เรนต์บนเว็บบิตทอร์เรนต์นั้น ได้กระทำการละเมิดลิขสิทธิ์หรือไม่อย่างไร (มีข่าวเจ้าของเว็บ torrentmove ถูกตำรวจจับกุม แต่เคสนี้ ผู้ถูกจับกุมขายแผ่นซีดีหรือดีวีดีละเมิดลิขสิทธิ์ด้วย และถูกจับกุมในฐานความผิดตามพ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ.๒๕๕๐ มาตรา ๑๔ (๔) (๕) และมาตรา ๑๕)
ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗ การละเมิดลิขสิทธิ์แบ่งได้สองประเภท คือ
- การละเมิดลิขสิทธิ์ขั้นต้น หรือการละเมิดลิขสิทธิ์โดยตรง (primary infringement or direct infringement) เป็นการกระทำต่อสิทธิของผู้สร้างสรรค์โดยตรง เช่น ทำซ้ำหรือดัดแปลง เผยแพร่ต่อสาธารณชน บัญญัติอยู่ในมาตรา ๒๗ ถึงมาตรา ๓๐
- การละเมิดลิขสิทธิ์ขั้นรอง หรือการละเมิดลิขสิทธิ์โดยอ้อม (secondary infringement or indirect infringement) เป็นการกระทำที่เกี่ยวกับสิ่งที่เป็นผลมาจากการละเมิดลิขสิทธิ์มาแล้ว บัญญัติอยู่ในมาตรา ๓๑
ในประเทศสหรัฐอเมริกามีการนำหลักกฎหมายละเมิดในทางแพ่งเรื่อง Contributory and Vicarious Liability มาปรับใช้ เพื่อเอาผิดกับผู้สนับสนุนในฐานะ secondary infringement ด้วย เช่นในคดี R&M Records v. Napster Inc. ศาลตัดสินให้ Napster มีความผิดฐานสนับสนุนในการช่วยเหลือต่อการละเมิดลิขสิทธิ์ ในส่วนขอบเขตที่ว่า (ก) Napster รู้ถึงการละเมิดโดยเจาะจงในงานลิขสิทธิ์ของบทประพันธ์เพลงหรือสิ่งบันทึกเสียง (ข) รู้หรือควรรู้ว่าได้ใช้ประโยชน์บนระบบของ Napster และความล้มเหลวในการปกป้องการกระจายของเนื้อหาในงานอันมีลิขสิทธิ์ แต่กฎหมายไทยยังไม่มีการนำหลักกฎหมายนี้มาใช้กับการละเมิดลิขสิทธิ์
กรณีผู้ที่โพสไฟล์ .torrent บนเว็บบิตทอร์เรนต์ (เสมือนเป็นการ hyperlinking) ในส่วนนี้ @chapter365 ให้ความเห็นว่ากรณีนี้ ในต่างประเทศเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์โดยตรงเลย ถือเป็นการละเมิด right of making available to the public ของผู้สร้างสรรค์ ส่วนของไทยต้องตีความกฎหมายในส่วนของคำว่า ทำซ้ำ
กรณีการดาวน์โหลดหนัง เพลง โปรแกรมคอมพิวเตอร์ผ่านบิตทอร์เรนต์ (มาใช้ส่วนตัว) นั้น เขาเห็นว่า โดยปกติการดาวน์โหลดงานไม่ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ (แม้จะมีการกระทำที่เข้าข่ายเป็นละเมิดฯ เกิดขึ้น) เพราะการดาวน์โหลดมาเพื่อใช้ส่วนตัวไปตกอยู่ในข้อยกเว้นเรื่อง Fair Use / Fair Dealing / Limitation and Exception of Copyright Infringement (ยกเว้นว่ามีการดาวน์โหลดไปเพื่อหากำไร นั่นก็อีกเรื่อง)
ในส่วนเว็บบิตทอร์เรนต์นั้น อาจจะต้องรับผิดชอบในฐานะที่เป็นการละเมิดลิขสิทธิ์โดยอ้อม ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗ มาตรา ๓๑ อย่างไรก็ตามการจำหน่ายจ่ายแจกตามมาตรานี้ จะต้องกระทำเพื่อการหากำไร หากว่าเป็นการให้เปล่าก็ไม่มีความผิด เว็บบิตทอร์เรนต์บางเว็บมีการเรียกเก็บเงินในการเข้าเป็นสมาชิก กรณีนี้อาจเรียกได้ว่ากระทำเพื่อหากำไร.
จากกระดานข้อความของสมศักดิ์ เจียมธีรสกุล
คอมมิวนิสต์ กับ เผด็จการแตกต่างกันอย่างไรหรอค่ะ หรือมันคืออย่างเดียวกัน – Teya Al
คอมมิวนิสต์
ถ้าถามถึงสิ่งที่เกิดขึ้นจริง ๆ ในนามคอมมิวนิสต์ ซึ่งฝรั่งเขาเรียกกันว่า Actually Existing Communism (หรือ ถ้าใช้คำว่า Socialism แทน ก็เรียกว่า Actually Existing Socialism คำว่า Actually Existing คือ มีอยู่จริง ๆ) คือในอดีต ก็ค่ายโซเวียต และยุโรป ตะวันออก ทีล้มไปแล้ว บวกกับทียังอยู่ คือ จีน คิวบา เวียดนาม เกาหลีเหนือ เป็นต้น ... ถ้าถามถึงในแง่นี้ คือ ประเทศทีประกาศเป็นคอมมิวนิสต์ หรือปกครองในระบอบที่เรียกว่า คอมมิวนิสต์ ที่มีจริง ๆ ทั้งในอดีตและปัจจุบัน ... ถ้าในความหมายนี้ ก็คงต้องถือเป็นเผด็จการรูปแบบหนึ่ง และรูปแบบการปกครองแบบที่ว่านี้ ถ้าเทียบกับรูปแบบการปกครองที่เห็นในอเมริกาเหนือ (สหรัฐ แคนาดา) และในยุโรปตะวันตก ก็ต้องนับว่า ล้าหลัง และกดขี่กว่า
แต่คนที่ถือว่าตัวเองเป็น คอมมิวนิสต์
หรือ มาร์กซิสต์
(คนที่เชื่อตามแบบ คาร์ล มาร์กซ ที่เป็นคนที่เสนอไอเดียเรื่อง คอมมิวนิสต์
สมัยใหม่ที่มีอิทธิพลที่สุด - มาร์กซ ไมใช่คนเดียวที่เสนอเรื่อง คอมมิวนิสต์
นะครับ มีอีกหลายคน ในศตวรรษที่ 19 แต่คนอื่น ๆ ไม่มีอิทธิพลมากเท่าเขา ประเทศบรรดาทีกล่าวถึงในย่อหน้าก่อน ล้วนอ้างว่า ทำตามคาร์ล มาร์กซ) .. คนที่ถือว่าตัวเองเป็น คอมมิวนิสต์
หรือ มาร์กซิสต์
จำนวนมาก เขาเห็นว่า ไอ้บรรดาประเทศที่กล่าวถึงในย่อหน้าก่อน ไม่ใช่ คอมมิวนิสต์ (หรือสังคมนิยม) จริง ๆ เป็นเพียงการอ้างเท่านั้น ดังนั้น ในทัศนะของคนเหล่านี้ คอมมิวนิสต์ ที่แท้จริง ก็ยังไม่เคยเกิดมีมาก่อนในโลกเลย
และในทัศนะของคนที่เพิ่งพูดนี้ ก็มองว่า ถ้า คอมมิวนิสต์
จริง ไม่เพียงแต่ไม่ใช่เผด็จการเท่านั้น ยังเป็น ประชาธิปไตย
ที่เหนือกว่า ประชาธิปไตย ที่เคยรู้จักกันมาในประวัติศาสตร์โลกด้วย เพราะพวกเขาเชื่อว่า คอมมิวนิสต์ ที่แท้จริง คือ สังคมที่ไม่มีชนชั้น (classless society) คือไม่มีการแบ่งเป็นชนชั้นต่าง ๆ ทุก ๆ คน แชร์ กรรมสิทธิ์ ในปัจจัยสำคัญ ๆ ทางเศรษฐกิจ ร่วมกันหมด (โรงงาน, เครื่องจักร, ทุน) ไม่มีการแบ่งเป็น คนที่เป็นเจ้าของปัจจัยเหล่านี้ (นายทุน ระดับต่าง ๆ) และคนที่ไม่เป็นเจ้าของปัจจัยเหล่านี้ (คนงาน ระดับต่าง ๆ)
และ ในเมื่อสังคม ไม่มีชนชั้นเสียแล้ว ก็ไม่ต้องมีการแก่งแย่งกัน ไม่ต้องมีการกดขี่ บังคับกัน และการปกครอง ก็จะออกมาในรูปที่ทุกคนร่วมกันปกครองตนเอง ดังนั้น ในสังคมแบบนี้ ก็จะเป็น ประชาธิปไตย
มากที่สุด ชนิดที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน
ทีนี้ ก็มีนักวิชาการ และนักคิด นักการเมือง และใครต่อใครอีกจำนวนมาก ที่ยืนยันว่า ความคิดเรื่อง คอมมิวนิสต์
แบบที่เพิ่งพูดไป ที่ว่า ยังไม่เคยมีมาก่อนนี เป็นความคิด เพ้อฝัน และการพยายามทำให้เป็นจริง ก็จะต้องลงเอย เป็นประเทศ คอมมิวนิสต์
แบบที่เคยเป็นจริง ๆ (Actually Existing Communism) ที่กล่าวถึงในย่อหน้าแรก คือ ต้องลงเอย เป็นเผด็จการ เสียยิ่งกว่า ระบบที่เป็นอยู่ในประเทศยุโรปตะวันตก ที่ถูกโจมตีโดยมาร์กซิสต์ว่าเป็น เผด็จการชนชั้นนายทุน
เสียอีก
ก็แล้วแต่จะมองนะครับ แต่โดยคร่าว ๆ ก็เป็นอย่างที่สรุปมานั่นแหละครับ คือ
(ก) มีประเทศที่เคยเกิดในนามคอมมิวนิสต์ และอ้างว่าเป็นคอมมิวนิสต์ อยู่จำนวนหนึ่ง ประเทศเหล่านี้ ถ้าพูดกันจริง ๆ ก็มีการปกครองในลักษณะเผด็จการแบบหนึ่ง (ในแง่นี้ คอมมิวนิสต์
ก็ เป็นเผด็จการ
)
(ข) แต่คนจำนวนมาก ที่มองว่า ตัวเองเป็น คอมมิวนิสต์
หรือ มาร์กซิสต์
หรือ นักสังคมนิยม
ที่แท้จริง จะยืนยันว่า ประเทศใน (ก) ไมใช่ คอมมิวนิสต์จริง ๆ คอมมิวนิสต์จริง ๆ ยังไม่เคยมีในโลก ถ้าสามารถสร้างสังคมคอมมิวนิสต์ขึ้นได้จริง ๆ ไม่เพียงแต่จะไมใช่เผด็จการเท่านั้น แต่ยังเป็นประชาธิปไตย อย่างที่ไม่เคยมีในประวัติศาสตร์โลกเลย
(ค) มีคนอีกจำนวนหนึ่ง ที่เห็นว่า คนที่ยืนยันแบบใน (ข) เป็นพวกเพ้อฝัน และความพยายามใด ๆ ที่จะสร้างคอมมิวนิสต์ ให้เกิดขึ้น จะต้องลงเอยแบบ (ก) เพราะไม่มีทางเป็นไปได้ ที่สังคมไม่มีชนชั้น แบบ (ข) จะเกิดขึ้นได้.